بازیگران و مقررات فروش آنلاین بیمه در ایران

۱. ریل مقرراتی — پروانه کارگزاری برخط

هیچ پلتفرمی در ایران نمی‌تواند بدون مجوز، بیمه بفروشد. مسیر رسمی، پروانه کارگزاری (دلالی) رسمی بیمه برخط است.

دامنه فعالیت مجاز

آیین‌نامه سه کارکرد را صراحتاً مجاز می‌داند:

1. مقایسه و مشاوره آنلاین درباره نرخ و شرایط خدمات بیمه‌ای
2. بازاریابی و ایجاد امکان فروش آنلاین در رشته‌های بیمه‌ای، برای مؤسسات بیمه، نمایندگان و کارگزاران رسمی
3. واریز آنلاین حق بیمه از طریق اتصال به سیستم‌های مالی مؤسسه بیمه

نکته مهم برای طراحی محصول: بند ۲ همه رشته‌های بیمه‌ای را در بر می‌گیرد، نه فقط ثالث و بدنه. یعنی از نظر مقرراتی، فروش آنلاین بیمه مهندسی یا مسئولیت منع قانونی ندارد — مانع، عملیاتی و فنی است نه حقوقی.

کارگزار برخط همچنان مشمول تمام مقررات کارگزاری رسمی بیمه است. ثبت درخواست پروانه از مسیر درگاه ملی مجوزها انجام می‌شود و فهرست کارگزاران رسمی در سامانه سنهاب منتشر می‌شود.

مسیرهای جایگزین ورود

---

۲. ریل فنی — سنهاب و هسته بیمه‌گری

هر بیمه‌نامه صادرشده باید در سنهاب ثبت شود و کد یکتا بگیرد؛ صدور واقعی اما در هسته بیمه‌گری هر شرکت انجام می‌شود. این یعنی یک پلتفرم فروش باید به‌ازای هر شرکت بیمه، یک اتصال جداگانه بگیرد.

جزئیات این دو لایه در نوشته هسته‌های بیمه‌ای ایران: هسته بیمه‌گری و سنهاب آمده است. نکات مرتبط با فروش آنلاین:

• سنهاب API عمومی و باز نیست؛ دسترسی مستقیم نیازمند مجوز بیمه مرکزی است.
• استعلام سابقه و تخفیف عدم‌خسارت شخص ثالث با پلاک و کد ملی، از مسیر سنهاب انجام می‌شود و همین چیزی است که خرید آنلاین ثالث را ممکن کرده است.
• دلیل ریشه‌ای اینکه ثالث آنلاین شد و بقیه نشدند: ثالث تنها رشته‌ای است که هم تعرفه‌اش یکسان و مصوب است، هم سابقه بیمه‌گذار در یک پایگاه داده ملی قابل استعلام است. هر جا این دو شرط نباشد، نرخ‌گذاری خودکار ممکن نیست.

---

۳. بازیگران بازار

بازارگاه‌های مقایسه و فروش (Marketplace)

پورتال مستقیم شرکت‌های بیمه

بیشتر شرکت‌های بزرگ سامانه فروش مستقیم دارند — برای نمونه «بیمه ایران من» (my.iraninsurance.ir) و «صدور آنلاین» بیمه سامان. اینها معمولاً سبد محدودتری نسبت به بازارگاه‌ها دارند و طبیعتاً امکان مقایسه بین شرکتی ندارند.

شرکت بیمه دیجیتال‌محور

بیمه هوشمند فردا (تأسیس ۱۴۰۴، سهامی عام) خود را شرکت بیمه با رویکرد فناورانه و سامانه‌های آنلاین معرفی می‌کند و در ثالث، بدنه، درمان تکمیلی، آتش‌سوزی، مهندسی و مسئولیت فعال است. برای یک پلتفرم جدید، هم رقیب بالقوه است و هم شریک محتمل برای محصولات نوآورانه.

سایت‌های نمایندگی

انبوهی از سایت‌های نمایندگی («خرید آنلاین بیمه مسئولیت»، «صدور آنلاین بیمه مهندسی») وجود دارد. مهم است که این‌ها با فروش واقعاً آنلاین اشتباه گرفته نشوند: در بیشتر موارد فرم درخواست است و صدور به‌صورت دستی و تلفنی پیگیری می‌شود. همین دقیقاً همان تجربه بدی است که یک پلتفرم منسجم می‌تواند جایگزینش کند.

---

۴. جمع‌بندی وضعیت رقابتی

• بازار بازارگاه‌های آنلاین متمرکز و اشباع‌شده در محصولات ساده است؛ ازکی و بیمه دات کام و بیمه بازار روی تقریباً یک سبد یکسان رقابت می‌کنند.
• تمایز فعلی رقبا بر پایه قیمت، تخفیف، خرید اقساطی و سرعت صدور است، نه بر پایه گستره محصول.
• هیچ بازیگری روی رشته‌های پیچیده تمرکز نکرده است. این تنها فضای بازِ باقی‌مانده است.

---

پرسش‌های باز

• الزامات دقیق سرمایه، ضمانت‌نامه و مدارک پروانه کارگزاری برخط طبق آخرین دستورالعمل اجرایی بیمه مرکزی چیست؟
• فهرست به‌روز کارگزاران رسمی برخط دارای پروانه (از سنهاب) — چند بازیگر مجوزدار هستند؟
• مدل و نرخ کارمزد کارگزاری به تفکیک رشته چگونه است؟ کارمزد رشته‌های پیچیده معمولاً چند برابر ثالث است و این پایه اقتصادی طرح را می‌سازد.
• آیا امضای الکترونیک برای پرسشنامه سلامت و پیشنهاد بیمه‌نامه از نظر بیمه مرکزی پذیرفته شده است؟

---

منابع

• ریسک‌نیوز — ابلاغ آیین‌نامه کارگزاری‌های برخط توسط شورای عالی بیمه
• ایبِنا — مجوز شورای عالی بیمه به کارگزاری‌های برخط
• بیمه مرکزی — سامانه شبکه فروش سنهاب
• ازکی
• بیمه دات کام
• بیمه بازار
• بیمه هوشمند فردا